Pasen, Lijdenstijd.

De Goede Week 2007.  

Waar gaat het om.

Het lijden van één mens die daarmee de schuld van alle mensen draagt. De kruisdood van een rechtvaardige die ons bevrijdt. Waarvan, waarom, en wil ik dat wel?  
Het zet ons altijd weer aan het denken. De week voor Pasen, de Lijdenstijd. Een voetnoot in de tijd, een boekenkast vol wijsheden en vooral dogma’s in de geschiedenis…. De kruisdood van Christus of Jezus van Nazareth, en na 3 dagen de opstanding uit de dood. Iemand die onze schuld op zich nam. Soms weten we niet wat we er mee moeten. Dan weer staat het gebeuren centraal in de opeenvolging van gedenkdagen. En in de vorm van geloofsregels uitlopend op uitsluiting en verdeeldheid: wie niet letterlijk gelooft mag niet meedoen…..  

In gedachten gaan we mee met de Christusfiguur: opgaan naar Jeruzalem. Letterlijk gaan van het lager gelegen Judea naar de hoger gelegen berg Sion, naar de tempel waar de menigte elk voorjaar bijeenkwam om de uittocht uit Egypte te gedenken. Duizenden mensen in de stad, uit alle delen van het land. Het is Pesach feest. Eerst was het hozanna en palmtakken en kleden voor de ezel, het rijdier van Jezus toen. We kennen de afloop: het eindigde op Golgotha aan het kruis.  

Over de Goede Week, van Palmpasen tot Paasmorgen is een boekje gemaakt onder auspiciën van de Oud-Katholieke Kerk. Het is van harte overgenomen door de meeste kerken samen in de Raad van Kerken in Nederland, de Rooms Katholieke Kerk en de Protestantse Kerk in Nederland, de Doopsgezinden en de Remonstranten, de Zevendedagsadventisten en de Basisbeweging enz, enz.  Bijna een echt oecumenisch feit!

Dit boekje heeft als titel meegekregen Intercity richting Pasen. 
Het beschrijft de dagen van de Goede Week als halteplaatsen van een treinreis, een levensreis. Van hozanna, via de kruisgang, tot het nieuwe begin zoals we dat gedenken met Pasen. De Goede Mens Jezus die boven het menszijn leek uit te stijgen had helemaal niets aan zijn vrienden. Die sliepen zelfs toen hen gevraagd was te waken. Maar het boekje laat ook ruimte voor onze moderne gedachten: had er nu maar iemand ingegrepen. Wat een onvermogen, wat een menselijk tekort. Wat is mijn rol in die geschiedenis eigenlijk?

Dit boekje is bedoeld om te delen met je buren, je familie of vrienden. Mensen zoals wijzelf, die misschien nauwelijks meer naar de kerk gaan. Om mensen te verleiden om eens mee te gaan naar de kerk en in gezamenlijkheid stil te staan bij essentiële waarden in een mensenleven…..  Nee geen evangelisatie. Er is en blijft ruimte voor twijfels en vragen, evenals voor zeker weten en traditie.  

En over traditie gesproken dan de Matheus Passion. Waarin, geheel in de protestantse traditie, het probleem neergelegd wordt bij ons, bij de mensen die schuld dragen. Van alle onrecht, van alle misbruik, van de armoede en van de discriminatie.

Is het mijn schuld? En wat betekent dat dan?

De prachtige muziek die alle verschillen lijkt uit te wissen. Die mensen van diepgelovigen tot verklaarde atheïsten ten diepste beroert. Horen we wat er gezongen wordt, horen we de indrukwekkende muziek, misschien wel het schoonste dat mensen kunnen voortbrengen.

Horen we niets, maar beleven we de muziek?

Boete en rouw, schuld en het menselijk tekort. De onmacht die zo vaak korte metten maakt met het rechtvaardige. En tegelijk de engelenzang, het goede dat op ons wacht…  

Nee, we vinden het kerstfeest met het kindje in de kribbe veel aardiger. Een knuffel kindje is ons liever dan bloed en tranen. Gelukkig zijn er paaseieren en gaan we naar buiten als het een beetje weer is.

Al die sores, al dat nadenken, daar wordt je toch niet vrolijker van?  
De gelijkenissen in het Nieuwe Testament vinden we al moeilijk genoeg, maar tenminste wel begrijpelijk. Gelukkig, met Goede Vrijdag erbij hebben we met Pasen fijn een lang weekeind.  

En dan de opstanding. Is dat nu echt gebeurd? 
Dat het graf leeg was, zegt dat iets?  
Is het belangrijk? 
Is het waar gebeurd of is het van waarde?

Wie zal het zeggen.  

Waar zit dan de spanning in onze tijd.

We hebben misschien de 2^e wereldoorlog meegemaakt, misschien wel de oorlogen op de Balkan, Kossovo en Sebrenica, of eerder de oorlog in Vietnam,  of zelfs de koude oorlog. Wat kunnen we er aan doen. Maar hebben we dan toch schuld?

Schuld aan de slavernij van 2, 300 jaar geleden, aan het wegvoeren van de joodse burgers, aan discriminatie van vluchtelingen, kleurlingen, vreemdelingen, aan de milieurampen?

Zijn we slachtoffer of schuldige?  
Wat een rare gedachten. Maar gewoon accepteren dat iemand als een misdadiger werd gekruisigd, met de boodschap dat dat voor onze zonden is geweest?

Nee, zo eenvoudig is dat niet.  
Ooit zei een islamitisch vriend eens dat hij verbaasd was dat we niet enthousiaster het Paasfeest vierden. Het is toch het begin van de christelijke beweging?

Waarom doen we er zo weinig aan?  
Toch een schuldgevoel?  

Ik zoek de spanning in een traditie die in conflict is geraakt met de geëmancipeerde burger. Als de Christus is gestorven om onze schuld op zich te nemen, dan wil dat zeggen dat onze eigen verantwoordelijkheid er niet toe doet. Dan is het vervolg dat we uit genade alleen leven, alleen tot iets komen. In de geschiedenis heeft dat er toe geleid dat velen dan maar niets meer ondernamen, geen verandering in de gegeven omstandigheden. Geen verzet tegen armoede en onrecht, tegen machtsmisbruik en geweld. Het is nu eenmaal zo.  

De verantwoordelijke burger kan hier geen genoegen mee nemen. Die wil tenminste proberen onrecht te veranderen, armoede te verhelpen, tenminste het risico aanvaarden op klappen, butsen en builen.

Wie zich realiseert dat ook ons verstand en onze liefde voor het leven gegeven is zal beseffen dat onze kwaliteiten niet tot trots of zelfvoldaanheid leiden, maar tot hulp, ondersteuning, actie.

Ik meen dat niet genade alleen, maar ook gewoon actie en transpiratie ons werkelijk doet leven.  

Pasen 2007.

Martine Pothuis

  <